Οι διαταραχές του καρδιακού ρυθμού ή καρδιακές αρρυθμίες είναι προβλήματα στον κανονικό καρδιακό ρυθμό, δηλαδή στην κανονική συστολή και χαλάρωση της καρδιάς. Η καρδιά λειτουργεί με έναν φυσιολογικό ρυθμό. Όταν ο καρδιακός ρυθμός διαταράσσεται, μπορεί να γίνει είτε πολύ γρήγορος, είτε πολύ αργός, ή να εμφανιστεί ακανόνιστος. Οι αρρυθμίες μπορούν να είναι ακίνδυνες ή να απειλούν την υγεία, ανάλογα με τον τύπο τους και την έντασή τους.
Κατηγορίες αρρυθμιών:
- Ταχυκαρδία: Όταν ο καρδιακός ρυθμός είναι πάνω από 100 παλμούς το λεπτό.Μπορεί να προκύψει από άσκηση, άγχος, πυρετό, ή από προβλήματα όπως η υπερθυρεοειδισμός ή η καρδιοπάθεια.
- Βραδυκαρδία: Όταν ο καρδιακός ρυθμός είναι κάτω από 60 παλμούς το λεπτό. Συχνά συμβαίνει όταν ο φυσικός βηματοδότης της καρδιάς (SA κόμβος) δεν λειτουργεί σωστά ή λόγω άλλων καταστάσεων, όπως φαρμακευτική αγωγή ή η καρδιοπάθεια.
- Ακανόνιστος ρυθμός:
- Κολπική μαρμαρυγή: Πρόκειται για μια από τις πιο κοινές και επικίνδυνες αρρυθμίες. Ο καρδιακός ρυθμός γίνεται πολύ γρήγορος και ακανόνιστος, με αποτέλεσμα την ανώμαλη λειτουργία των κόλπων της καρδιάς.
- Κολπικός πτερυγισμός: Παρόμοιος με την κολπική μαρμαρυγή, αλλά συνήθως πιο τακτικός.
- Αγγειακή αρρυθμία: Εμφανίζεται όταν οι καρδιολογικοί παλμοί δεν είναι συγχρονισμένοι στις κοιλίες και τους κόλπους.
- Κοιλιακές αρρυθμίες: Αυτές οι αρρυθμίες προέρχονται από τις κοιλίες της καρδιάς και μπορεί να είναι πιο επικίνδυνες, καθώς μπορούν να προκαλέσουν καρδιοαναπνευστική ανακοπή.
- Κοιλιακή ταχυκαρδία: Πολύ γρήγορος και ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός που προέρχεται από τις κοιλίες.
- Κοιλιακή μαρμαρυγή: Ανάστατο, ακανόνιστο ηλεκτρικό μοτίβο που μπορεί να οδηγήσει σε καρδιοαναπνευστική ανακοπή.
Η παρουσία συγκεκριμένων αρρυθμιών (κολπική μαρμαρυγή) προδιαθέτει στην δημιουργία θρόμβων και προκαλεί συχνότερα εγκεφαλικά επεισόδια.
Η παρακολούθηση και η έγκαιρη διάγνωση των διαταραχών του καρδιακού ρυθμού είναι κρίσιμη για την πρόληψη σοβαρών καρδιολογικών επιπλοκών.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο της αρρυθμίας, αλλά συνηθισμένα περιλαμβάνουν:
- Αίσθημα παλμών ή «χτύποι» στην καρδιά (ταχυκαρδία ή ακανόνιστος ρυθμός).
- Ζάλη ή λιποθυμία.
- Δύσπνοια ή πόνο στο στήθος.
- Κούραση ή αδυναμία.
- Αίσθημα ακανόνιστης ή πολύ γρήγορης καρδιακής λειτουργίας.
Αιτίες διαταραχών του καρδιακού ρυθμού
- Καρδιοπάθειες όπως η στεφανιαία νόσος, η καρδιακή ανεπάρκεια ή οι βλάβες στις καρδιακές βαλβίδες.
- Ηλεκτρολυτικές ανισορροπίες: Π.χ., ανεπάρκεια καλίου ή μαγνησίου.
- Φάρμακα αντιαρρυθμικά ή για την αρτηριακή πίεση
- Υψηλός πυρετός ή λοιμώξεις.
- Άλλες αιτίες όπως άγχος, συναισθηματική φόρτιση, υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ ή καφεΐνης, υποθυρεοειδισμός ή υπερθυρεοειδισμός, στρες ή έντονη σωματική καταπόνηση.
Διάγνωση των αρρυθμιών καρδιάς
Η διάγνωση των καρδιακών αρρυθμιών γίνεται με την τοποθέτηση Holter ρυθμού 24 ή 48 ωρών. Έτσι επιτυγχάνεται η συνεχής καταγραφή του ηλεκτρογραφηματος (ΗΚΓ) του ασθενούς για 24 ή 48 ώρες αντίστοιχα και εν συνεχεία η αξιολόγηση του από τον καρδιολόγο. Σημαντική είναι και η πιθανή συσχέτιση των συμπτωμάτων του ασθενούς κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή με την καταγραφή των αρρυθμιών και γίνεται με την αντιπαραβολή των συμβαμάτων στο Holter με την ώρα που ο ασθενής ένιωσε τα συμπτώματα (π.χ. ζάλη).
Σε περίπτωση που κατά την 24ωρη η και 48ωρη καταγραφή δεν προκύψουν συμβάματα αλλά ο ασθενής έχει επαναλαμβανόμενα συμπτώματα (συγκοπτικά) τοποθετειται υποδορίως καταγραφέας συμβαμάτων (eventrecorder) που μοιάζει με βηματοδότη και αυτός να παραμείνει για εβδομάδες ή και μήνες ώστε να καταγραφούν τελικά τα αίτια και να αντιμετωπιστούν θεραπευτικά. Η τοποθέτηση της συσκευής του καταγραφέα διαρκεί λίγα λεπτά και στη συνέχεια ο ασθενής μπορεί να πάει στο σπίτι του.
Στη μελέτη των αρρυθμιών κομβικό ρόλο παίζει και το τεστ κοπώσεως (δοκιμασία κοπώσεως) ή το stress echo. Μέσω των εξετάσεων αυτών, ελέγχεται κατά πόσο οι αρρυθμίες εμφανίζονται κατά την κόπωση, όταν οι ανάγκες της καρδιάς σε αίμα και οξυγόνο είναι αυξημένες, και έμμεσα αποτελεί μια ένδειξη για την ύπαρξη στεφανιαίας νόσου.
Αντιμετώπιση
Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο και τη σοβαρότητα της αρρυθμίας:
- Φαρμακευτική αγωγή: Φάρμακα για τη ρύθμιση του καρδιακού ρυθμού (αντιαρρυθμικά) ή για την εξάλειψη των αιτίων (όπως φάρμακα για την υπέρταση).
- Αν διαγνωστούν κοιλιακές ταχυκαρδίες πρέπει να χορηγούνται φάρμακα η και να τοποθετείται απινιδωτής.
- Η παρουσία κολπικής μαρμαρυγής απαιτεί τη χορήγηση αντιπηκτικών για την πρόληψη εγκεφαλικών επεισοδίων και ανάλογα τη χορήγηση αντιαρρυθμικών φαρμάκων, την κατάλυση της αρρυθμίας ή την ηλεκτρική ανάταξη.
